Deflacja i inflacja - co to takiego? - Edukacyjna strona Freedom 24 powstała w celu zwiększenia świadomości finansowej | Freedom24

Investopedia24

Deflacja i inflacja - co to takiego?

Przez deflację (z łaciny “deflatio” = „obniżenie) rozumie się wzrost rzeczywistej wartości pieniądza i obniżkę cen towarów. Jest to więc przeciwieństwo inflacji.

Czym jest deflacja?

Deflacja jest przeciwieństwem inflacji.. Termin ten pochodzi od łacińskiego słowa „deflatio” (obniżenie) i oznacza wzrost rzeczywistej wartości pieniądza oraz obniżkę cen towarów. Gdy po raz pierwszy odczuwa się skutki wysokiej inflacji, deflacja dotyka przede wszystkim przedsiębiorstwa i banki, a następnie zwykłych ludzi. W gospodarce rynkowej deflacja jest jeszcze większym zagrożeniem, niż wysoka inflacja. Nie jest to reguła, ale tak dzieje się w większości przypadków.

Jaki rodzaj deflacji jest niebezpieczny dla gospodarki?

Jeśli wzrost siły nabywczej jest spowodowany ogólnym wzrostem gospodarczym, czy zwiększeniem wydajności procesów biznesowych w przedsiębiorstwach, wzmocnieniem ich konkurencyjności - jest to pozytywny czynnik. Poziom życia społeczeństwa rośnie, a ludzie kupują więcej dóbr za te same pieniądze.

Dlaczego powstaje deflacja?

Istnieją cztery główne przyczyny pojawiania się procesów deflacyjnych w gospodarce. Należą do nich:

1. Wzrost popytu na pieniądz (zarówno na gotówkę, jak i pieniądz bezgotówkowy).

Taka sytuacja pojawia się, gdy stabilność i przewidywalność rozwoju gospodarczego społeczeństwa owocuje pragnieniem mnożenia oszczędności. Nie ma znaczenia czy ludzie deponują pieniądze w bankach, czy trzymają je w domu. W obu przypadkach pieniądze są “wymywane” z gospodarki, zwiększając tym samym wartość samego pieniądza i zmniejszając wartość towarów (zakupy są odraczane). W rezultacie ceny spadają, a producenci obniżają ceny swoich towarów, aby zwiększyć aktywność zakupową i popyt. Inną przyczyną wzrostu popytu na pieniądz jest tzw. “bańka”, w której znajdują się płynne fundusze obywateli i przedsiębiorstw. Może to być bańka spekulacyjna lub monetarna (jeśli dwie waluty są w obrocie pozagiełdowym w jednym kraju, korzystniej jest inwestować pieniądze tylko w jednej z nich, w przypadku deficytu drugiej z nich).

2. Obniżenie zdolności kredytowej.

Zmniejszenie kwot pieniędzy, którą banki dostarczają w formie pożyczek, prowadzi również do zmniejszenia podaży pieniądza w obiegu. Zachowanie sektora bankowego jest uwarunkowane okolicznościami ekonomicznymi lub ograniczeniami państwowymi. W pierwszym przypadku, przy zerowej lub ujemnej stopie inflacji, spadek stóp procentowych i kredytowanie nie są już dochodowym interesem. W drugim przypadku, próba udzielenia przez państwo kredytu na inwestycje takie, jak np. nieruchomości w czasie, kiedy ceny są wysokie, prowadzi do zapaści przemysłu, co niesie za sobą poważne konsekwencje dla całej gospodarki.

3. Wzrost produkcji, który nie przekłada się na popyt.

Klasycznym tego przykładem jest kryzys nadprodukcji. Produkuje się coraz więcej dóbr, ale społeczeństwo ich nie kupuje, ponieważ preferuje strategię oszczędzania. Dlatego podaż pieniądza nie rośnie. W przypadku ograniczenia dostępu do kredytów bankowych, sytuacja pogarsza się jeszcze bardziej. Ceny zaczynają spadać, a deflacja zastępuje inflację.

4. Zbędna państwowa regulacja podaży pieniądza w gospodarce.

Środki ograniczające inflację są dobre tylko wtedy, gdy są duże i kontrolowane. Przesadne„ograniczenie” podaży pieniądza, nadmierny wzrost lub spadek stopy bazowej może prowadzić do procesów deflacyjnych.

Powyższe przyczyny mogą występować zarówno razem, jak i oddzielnie, w zależności od sytuacji gospodarczej w każdym kraju.

Jakie są negatywne skutki deflacji?

Konsekwencje procesów deflacyjnych (jeśli deflacja nie zostanie wycofana przez rozwój gospodarczy, ale z powodu wstrząsów gospodarczych) są dość poważne. Wśród nich można wymienić następujące problemy:

1. Spirala deflacyjna. W przypadku spadku cen, w warunkach trybu oszczędnościowego społeczeństwa, proporcjonalne odzyskanie popytu nie występuje. Maleje natomiast zysk firm, co prowadzi do zatrzymania programów rozwojowych i redukcji personelu, a także do zmniejszenia dochodów pozostałych na pokładzie pracowników. W rezultacie popyt nadal spada, a deflacja rośnie. Ten proces powtarza się w spirali, a sytuacja pogarsza się z każdym jej obrotem. Podobny efekt pojawia się również w obszarze obiegu pieniądza, gdy wiele banków zaprzestaje starań, a społeczeństwo nie ma już zaufania do pozostałych banków. W tym przypadku ludzie oszczędzają pieniądze w domu, proces deflacji wzrasta i pozbawia gospodarkę wzrostu.

2. Spadek rozwoju produkcji. Jeśli zysk zmniejszy się w wyniku obniżki cen i spadku popytu, właściciele firm mogą ograniczyć koszty tylko do pewnego stopnia. Nie można wielokrotnie obniżać płac. Powoduje to straty, konieczność zmniejszenia liczby personelu (ten proces jest również ograniczony) i zamknięcie akt programu rozwojowego.

3. Spadek wolumenu kredytów. Jeśli wartość pieniędzy zaciągniętych w kredytach jest niższa niż pieniędzy, które mają zostać spłacone, nie warto brać pożyczki.

W przypadku deflacji, która idzie w parze ze zmniejszeniem dochodów pracowników i firm, udzielanie pożyczek jest leasingowane.

Zdaje się, że przyczyny i konsekwencje deflacji są wzajemnie warunkowe i ze sobą powiązane. Inflację można złagodzić poprzez zaostrzenie zasad gospodarczych (na przykład poprzez podniesienie stopy bazowej i zaostrzenie nadzoru bankowego) oraz wezwanie do podjęcia przez rząd większej liczby działań w celu powstrzymania deflacji.

Potencjalne środki zapobiegające inflacji

Dzięki doświadczeniu opanowania deflacji, w niektórych krajach stosuje się obecnie jedne z najlepszych praktyk, oddziałowujących na deflację.

Jedną z powszechnych praktyk jest stosowanie łagodnej polityki pieniężnej. Bank centralny obniża stopy procentowe, aby wykorzystać akcję kredytową do stymulowania działalności gospodarczej. Konsumenci również pożyczają więcej, zwiększając popyt i stabilizując ceny towarów. Państwo może również zmniejszyć presję podatkową i zwiększyć wielkość sprzedaży rządowych papierów wartościowych.

Reakcja społeczeństwa

To bardzo ciekawe, jak ludzie reagują na obniżkę cen towarów. Jeśli cena jakiegokolwiek towaru spadnie o 3-5%, ludzie nie spieszą się z zakupem, wbrew powszechnemu przekonaniu. Wręcz przeciwnie, popyt konsumentów spada, ponieważ ludzie czekają na moment, w którym ceny spadną jeszcze niżej.

Psycholodzy nazywają ten fenomen “zjawiskiem deflacyjnym”. Ludzka psychika działa tak, że czekamy do ostatniej chwili na obniżenie ceny i dopiero wtedy dokonujemy zakupów. Ponieważ ludzie oczekują ceny minimalnej, zazwyczaj przegapiają najlepszej okazji do negocjacji.

Czym jest inflacja?

Inflacja nie jest równoznaczna zwyczajnemu wzrostowi cen. Inflacja jest zmianą ogólnego poziomu cen (nie dla wszystkich towarów, lecz dla ich ogółu), gdzie pieniądze tracą wartość i swoją poprzednią siłę nabywczą. Inflacja szacowana jest za pomocą tzw. “deflatora PKB”, który notuje całościowy poziom cen (na przykładzie koszyka, z wyłączeniem towarów importowanych). Ceny są używane z bieżącgo roku, a nie z poprzedniego. Monetaryści obliczają inflację (lub stopę wzrostu), jako tempo wzrostu pieniądza. Istnieje również rozróżnienie między otwartą i wsteczną (odroczoną) inflacją w warunkach, gdy ceny i ich zmiany są kontrolowane przez państwo.

Rodzaje inflacji

Istnieje wiele rodzajów inflacji.

1. Hansen wprowadził takie rodzaje inflacji, jak otwarta i odroczona (kontrolowana przez państwo)

2. Istnieje inflacja popytu (ogólna nadwyżka popytu w stosunku do rzeczywistej wartości produkcji) i inflacja podaży (ceny rosną ze względu na wzrost kosztów i niepełne wykorzystanie zasobów produkcyjnych).

3. W przypadku raportowanej inflacji ceny towarów handlowych nie zmieniają się w stosunku do siebie i występuje również nieuznana inflacja (ceny dla różnych grup towarów zmieniają się w różnych proporcjach).

4. Prognozowana inflacja jest przewidywana przez podmioty gospodarcze, nieprognozowana inflacja jest nieoczekiwana, rzeczywista stopa inflacji jest często wyższa niż oczekiwano.

5. Poszczególne typy inflacji różnicuje się także przez stopę wzrostu:

● umiarkowana (krocząca) – do 10 % rocznie;

● galopująca (10–50 %);

● hiperinflacja (od 50 % do 1–9 tysięcy, rzadko – 10 tysięcy procent rocznie)

Ciekawy jest fakt, że przedsiębiorcy postrzegają niską inflację jako element rozwoju gospodarczego, który sprzyja wzrostowi gospodarczemu. W UE średnia wartość nie jest wyższa niż 3-3,5% rocznie.

Nietypową sytuację powoduje hiperinflacja. Może prowadzić do “ucieczki od pieniądza”, zjawiska, kiedy rząd próbuje zwiększyć podaż pieniądza, poprzez jego wydawanie. Standardowe mechanizmy ekonomiczne stoją wówczas w miejscu.

6. Chroniczna inflacja wraz ze spadkiem produkcji nazywana jest stagflacją.

Przyczyny inflacji

Można wymienić wiele czynników, prowadzących do inflacji: od monopoli dużych firm, po wzrost wydatków państwa. Do najczęstszych przyczyn można zaliczyć:

1. Wydatki rządowe ani nie zwiększają, ani nie równoważą budżetu. W tym przypadku zwiększa się emisja pieniądza, a jego podaż przewyższa potrzeby obrotu towarowego.

2. Płatności masowe, kiedy zasoby nie są pozyskiwane z oszczędności, a z emsji.

3. Niewystarczająca ochrona waluty krajowej

4. Monopolizacja: uprawiana zarówno przez związki zawodowe (niemożliwe jest osiągnięcie optymalnego poziomu płac), jak i przez firmy, przedsiębiorstwa (ceny są kształtowane bez uwzględnienia sytuacji rynkowej, która jest typowa dla branży podstawowej).

5. Spadek produkcji krajowej, przy takim samym stanie zapasów pieniężnych. Na zmniejszoną ilość towarów przypada “nieadekwatny” wolumen (za którym stoją pieniędze).

6. Dewaluacja waluty krajowej, przy takim samym zapasie pieniędzy.

7. Zbyt duży napływ obcych walut.

Konsekwencje inflacji

Inflacja niesie za sobą konsekwencje na wielu płaszczyznach.

Środki i przepływy finansowe wycenia się w inny sposób. Prowadzi to do dewaluacji:

● Depozytów;

● Papierów wartościowych;

● Kredytów;

● Salda na koncie.

Sytuacja na rynach finansowym prowadzi do do pogorszenia sytuacji gospodarczej.

Chodzi o redystrybucję dochodów. Skutki inflacji najsilniej odczuwają:

● Importerzy towarów;

● Sprzedawcy;

● Wierzyciele

● Grantobiorcy.

Wierzyciele i nabywcy mają przewagę. Obniżając ceny towarów i pożyczając środki, wzrasta liczba tzw. “błędnych kalkulacji”.

Rentowność produkcji i PKB spadają.

Po wzroście cen, kurs rodzimej waluty zwykle się pogarsza.

W tej sytuacji cierpią oszczędzający, konsumenci i osoby najbardziej narażone na ryzyko.

Ludzie cierpiący z powodu ubóstwa, często biednieją jeszcze bardziej.

Jednocześnie inflacja może pogorszyć sytuację finansową producentów (wzrost cen zwiększa wszystkie pozycje na liście kosztów produkcji), może jednak oznaczać również wzrost dla producentów. Ta druga opcja jest możliwa, jeśli produkty są wysyłane za granicę i jeszcze tańsze dla końcowego nabywcy.

Istnieje jeszcze jedna możliwa sekwencja inflacyjna - tzw. spirala inflacyjna (samoczynna produkcja inflacji, gdy przewidywania inflacyjne podnoszą ceny, co z kolei prowadzi do niekontrolowanego popytu).

Oczywiście inflacja jest raczej nieprzyjemnym zjawiskiem, które ma kilka przyczyn, ale jej wpływ na życie przeciętnego pracownika nie jest tak wielki, jak się wydaje. Mamy nadzieję, że wyjaśnimy skomplikowane terminy ekonomiczne, jak inflacja i deflacja oraz znaczenie tych zjawisk w przystępnym języku.

Czy masz jakieś pytania?
Uzyskaj bezpłatną konsultację z naszymi specjalistami.

Prześlij pytanie